روى اين جريان ، ايام تشريق در هر دو سال در گردش بوده است . اگر روايات مىگويد : نور آن حضرت در ايام « تشريق » در رحم مادر قرار گرفته و در هفدهم ربيع الاول از مادر متولد گرديد است ؛ اين دو مطلب با هم منافاتى ندارند ، زيرا در صورتى منافات پيدا مىكنند كه منظور از ايام تشريق همان يازدهم ، دوازدهم و سيزدهم ذى الحجّه باشد ، ولى - همان طورى كه توضيح داده شد - ايام تشريق پيوسته در تغيير و تبديل بوده و ما با محاسبات به اين مطلب رسيديم كه در سال حمل و ولادت آن حضرت ، ايام حج مصادف با ماه جمادى الاولى بوده است و چون آن حضرت در ربيع الاول متولد گرديده ، در اين صورت دوران حمل آمنه تقريبا ده ماه بوده است . « 1 » اشكالات اين بيان نتيجه‌اى را كه مرحوم شهيد ثانى از اين نظر گرفته است ؛ صحيح نيست و معنايى كه براى « نسيء » بيان كرده ، از ميان مفسران فقط « مجاهد » آن را برگزيده و ديگران آن را طور ديگر تفسير كرده‌اند و تفسير مزبور چندان محكم نيست ، زيرا : اولا ، مكّه مركز همه گونه اجتماعات بود و يك عبادتگاه عمومى براى تمام اعراب به شمار مىرفت . ناگفته پيداست كه تغيير حج در هر دو سال ، طبعا مردم را دچار اشتباه مىكند و عظمت آن اجتماع بزرگ و عبادت دسته جمعى را از بين مىبرد . روى اين نظر بعيد است كه قريش و مكّيان راضى بشوند كه آنچه مايهء افتخار و عظمت آن‌هاست ، در هر دو سال در دست تحول باشد و سرانجام مردم ، وقت آن را گم كنند و آن اجتماع از بين برود . ثانيا ، اگر به دقت محاسبه شود ، « 2 » لازمهء اين سخن اين است كه در سال نهم هجرت ،

--> ( 1 ) . بحار الانوار ، ج 15 ، ص 252 . ( 2 ) . علامهء مجلسى ، در بحار الانوار ، ج 100 ، ص 253 ، اين محاسبه را انجام داده است . علاقه‌مندان مىتوانند به آنجا مراجعه بفرمايند ، هر چند به اشكالى كه در بالا يادآور شديم ، توجه نداده است .